Pacjenci, którzy zgłaszają się do gabinetu najczęściej używają dwóch słów „nerwica” lub „depresja„. Na pierwsze pytanie terapeuty/psychologa „w czym mogę pomóc?„, Pacjent odpowiada – „mam nerwicę„, albo „mam depresję” A ja powiem Ci, że jest jeszcze takie zaburzenie w psychiatrii, które nazywa się – NERWICA DEPRESYJNA, chodź niektórzy określają je jako depresja nerwicowa. I niestety muszę dodać, że jest to jednostka chorobowa bardzo uciążliwa i przewlekła. Aktualnie nazywa się je dystymią.
Czy można mieć nerwicę i depresję?
Zacznijmy tą część artykułu od bardzo ważnej kwestii a mianowicie rozróżnienia czym jest nerwica oraz czym jest depresja.
Pod pojęciem NERWICY kryje się wiele zaburzeń lękowych np. GAD – zespół lęku uogólnionego, fobia społeczna, agorafobia, ataki paniki i inne. Jest to grupa zaburzeń lękowych. Więcej na ich temat przeczytasz w artykule Zaburzenia lękowe – objawy, leczenie, test – LINK.
DEPRESJA jest natomiast zaburzeniem mieszczącym się w kategorii zaburzeń nastroju (afektywnych). Dotyczy niestabilności nastroju, a dokładniej skłonności do epizodów obniżonego nastroju. Więcej na temat depresji przeczytasz w artykule Czym jest depresja – objawy, leczenie, test – LINK.
Pozostaje zatem odpowiedzieć na pytanie czy można mieć nerwicę i depresję jednocześnie?
Otóż można! Można mieć rozpoznaną depresję jako zaburzenie główne i nerwicę jako zaburzenie współwystępujące lub w drugą stronę zaburzeniem głównym może być nerwica, a współistniejącym – depresja. Oczywiście to, która choroba zostanie zakwalifikowana jako główna może zależeć od kilku czynników np. nasilenia objawów, długości ich występowania, pierwszeństwa pojawienia się objawów itd. Szczegółową diagnozę pozostawmy jednak do przeprowadzenia lekarzom psychiatrom lub psychologom diagnostom.
Natomiast jeśli cierpisz zarówno na depresję oraz nerwicę nie oznacza to, że Twoim rozpoznaniem jest nerwica depresyjna. Depresja nerwicowa jest bowiem innym (oddzielnym) zaburzeniem wg. Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD 10 – LINK.
Jakie są objawy nerwicy depresyjnej?
Nerwica depresyjna (dystymia) jest uporczywym zaburzeniem nastroju. Jej objawy są podobne do objawów depresyjnych, jednakże ich nasilenie jest mniejsze, za to utrzymuje się przewlekle (czyli nie ma tutaj epizodów, jak przy depresji, za to objawy utrzymują się cały czas). Aby rozpoznać nerwicę depresyjną objawy muszą utrzymywać się przez minimum 2 lata u osób dorosłych lub minimum 1 rok u dzieci.
Zatem jakie są główne objawy?
- zmniejszony poziom energii
- bezsenność
- poczucie niedostosowania
- trudność w utrzymaniu koncentracji
- płaczliwość
- anhedonia czyli utrata zainteresowania lub satysfakcji płynącej z dotychczasowych aktywności
- poczucie bezradności
- skłonność do zamartwiania się
- nieradzenie sobie z codziennymi obowiązkami
- pesymizm
- społeczne wycofanie się
Aby rozpoznać nerwicę depresyjną muszą utrzymywać się minimum trzy z powyższych objawów.
Nerwica i depresja objawy, czyli jak odróżnić nerwicę od depresji?
Przede wszystkim, aby odróżnić te dwa zaburzenia psychiatryczne warto dobrze zrozumieć ich podłoże i cechujące je objawy. Pamiętaj, że kryteria diagnostyczne dla nerwicy i depresji są inne. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat odsyłam do odpowiednich artykułów: objawy nerwicy – LINK oraz objawy depresji – LINK.
Przy prowadzeniu diagnozy różnicowej tych zaburzeń diagnosta (głównie lekarz-psychiatra lub psycholog-diagnosta) będzie zwracał uwagę na następujące kwestie:
- Treść objawów – należy zastanowić się czy objawy dotyczą głównie objawów z ciała (doznań cielesnych), czyli z poziomu somatycznego/fizycznego np. bólów brzucha, głowy, pocenia się (bardziej typowe dla zaburzeń lękowych) lub czy objawy dotyczą ogólnego braku energii i specyficznych treści poznawczych np. niskiej samooceny, braku satysfakcji (bardziej typowe dla depresji);
- Dominującą emocję – przy zaburzeniach lękowych będzie to lęk, przy depresji: smutek, przygnębienie (nastrój ogólnie obniżony);
- Kontekst sytuacyjny – przy wielu zaburzeniach lękowych (chodź nie wszystkich np. zespole lęku uogólnionego) lęk często związany jest ze specyficznym czynnikiem sytuacyjnym np. lęk przed tłumem i miejscami publicznymi jak przy agorafobii. Przy depresji nie ma powiązań z konkretną sytuacją – objawy są globalne i oderwane od konkretnego bodźca/sytuacji;
- Problematyka – w depresji problematyka dotyczy w głównej mierze negatywnych przekonań na temat siebie, które utrudniają cieszenie się życiem i codzienne funkcjonowanie. Nerwica również utrudnia podejmowanie różnych aktywności natomiast przekonania dotyczą w większym stopniu sposobu konstruowania/rozumienia świata (lub konkretnych sytuacji) jako zagrażających.
- Czas utrzymywania się objawów – przy depresji, która jest chorobą epizodyczną można wyodrębnić epizod obniżonego nastroju, który musi trwać min. 2 tygodnie. Przy nerwicy jest to bardziej skomplikowane przykładowo przy atakach paniki pojawia się epizod silnego lęku, który trwa zazwyczaj od 15 do 30 minut, a przy zaburzeniach lękowych uogólnionych objawy utrzymują się przewlekle od minimum 6 miesięcy.
Co boli przy nerwicy i depresji?
Pacjenci, którzy przychodzą do gabinetu psychologicznego lub psychoterapeutycznego mówią o treściach, które są dla nich dostępne i świadomie, a tymi najcześciej są informacje o objawach. Jest to naturalne, w końcu kiedy widzisz, że coś Ci doskwiera to łatwo jest to zauważyć i zgłosić taki objaw na wizycie. Jeśli Pacjent zgłasza dolegliwości somatyczne na konsultacji to w pierwszej kolejności weryfikuje się możliwość występowania zaburzeń lękowych lub zaburzeń pod postacią somatyczną.
Poniżej lista objawów somatycznych, które mogą towarzyszyć nerwicy (zaburzeniom lękowym):
- objawy wzbudzenia autonomicznego np. uczucie bicia/ciężaru serca, pocenie się;
- objawy z okolic brzucha/klatki piersiowej np. utrudnione oddychanie, nudności;
- objawy psychiczne np. zawroty głowy, wrażenie omdlewania;
- inne objawy np. uderzenia gorąca, zimne dreszcze, poczucie drętwienia, swędzenia.
Depresji, która jest zaburzeniem nastroju/afektywnym, takie objawy co do zasady nie towarzyszą.
Jak wyjść z nerwicy i depresji oraz nerwicy depresyjnej?
Trudności natury psychicznej można leczyć na trzy sposoby:
- psychoterapią
- farmakoterapią
- metodą mieszaną tzn. łączącą psychoterapię + farmakoterapię
O tym jak leczyć nerwicę i depresję (a także o metodach pracy własnej) pisałam w wyżej podlinkowanych artykułach. O tych trzech zaburzeniach nie sposób pisać wspólnie, gdyż ich podłoże, przebieg, czy objawy są inne. Dlatego w dalszej części zdecydowałam się skupić głównie na nerwicy depresyjnej.
Warto pamiętać, że depresja jest zaburzeniem epizodycznym tzn. epizod obniżonego nastroju trawa przez jakiś czas i wyraźnie widać jego początek i koniec tzn. da się odróżnić okres obniżonego nastroju od okresu ustabilizowanego nastroju. Oczywiście epizod depresji może nawrócić – wtedy mówimy o nawracających zaburzeniach depresyjnych. Przy nerwicy depresyjnej jest inaczej – obniżony nastrój utrzymuje się przewlekle.
Zatem jak wyjść z nerwicy depresyjnej?
Przede wszystkim rozpocząć leczenie i nie oczekiwać, że z czasem problem sam zniknie. Z dużym prawdopodobieństwem nie zniknie.
Przy psychoterapii najcześciej pojawia się problem z wyborem nurtu. Chodź są sposoby pracy terapeutycznej, które mogą bardziej lub mniej odpowiadać Pacjentowi to najważniejszą kwestią jest przede wszystkim relacja z terapeutą. W artykule o depresji – LINK w zakładce Jaka psychoterapia przy depresji? – czyli co najbardziej pomaga w depresji? Możesz zapoznać się z opisem najbardziej rozpowszechnionych nurtów i dowiedzieć się jak wygląda praca terapeutyczna z osobami doświadczającymi obniżonego nastroju.
Jako, że nerwica depresyjna jest zaburzeniem nastroju związanym z obniżonym nastrojem to proces psychoterapii na wielu płaszczyznach będzie opierać się o podobne założenia i/lub techniki pracy jak przy depresji. Skoro nerwica depresyjna ma charakter przewlekły trzeba się spodziewać, że proces terapeutyczny będzie dłuższy, a efekty będą widoczne po dłuższym okresie pracy ze specjalistą.
Jakie leki na nerwicę depresyjną?
Przy nerwicy depresyjnej w większości przypadków stosuje się te same leki co przy depresji m.in:
- trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne takie jak: klomipramina, imipramina, amitryptylina;
- leki z grupy SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) takie jak: fluoksetyna, fluwoksamina, citalopram, escitalopram, sertralina, paroksetyna, warioksetyna;
- leki z grupy SNRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny) takich jak: wenlafaksyna, duloksetyna;
- leki przeciwlękowe
- pregabaliny
Ponadto jeśli Pacjent zgłasza nasilone objawy lęku, które utrudniają codzienne funkcjonowanie, lekarz może zalecić doraźne stosowanie krótkodziałających lęków przeciwlękowych lub nasennych.
Jeśli potrzebujesz profesjonalnej konsultacji psychologicznej lub psychoterapeutycznej skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego – LINK lub mailowo na kontakt@gleamymind.com. Specjaliści w Gleamy Mind specjalizują się w pracy z osobami doświadczającymi trudności lękowych i/lub nastroju.
Weronika Pikula – autorka tego artykułu, psycholożka, psychoterapeutka w trakcie szkolenia, członkini Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Na codzień specjalizuje się w pracy z osobami dorosłymi doświadczającymi obniżonego nastroju. W ramach swojej działalności prowadzi m.in konsultacje, interwencje kryzysową, psychoterapie integracyjną.
