Czym jest NERWICA LĘKOWA?

Nerwica lękowa to stare określenie (aktualnie wychodzi już z użytku) zaburzenia lękowego jakim jest zespół lęku uogólnionego (GAD). W tym artykule odpowiem na pytanie czym jest nerwica lękowa, jakie są objawy nerwicy oraz sposoby jej leczenia. Będziesz również mógł/mogła wykonać darmowy test na nerwicę lękową.

Jeśli chcesz przeczytać więcej na temat nerwicy (w aktualnej nomenklaturze – zaburzeniach lękowych) to odsyłam Cię do tego artykułu – LINK.

NERWICA OBJAWY, czyli jakie są objawy nerwicy lękowej?

Zgodnie z klasyfikacją ICD-10 ( Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych, WHO – LINK), aby zdiagnozować nerwicę lękową muszą wystąpić następujące objawy:

NERWICA LĘKOWA OBJAWY GŁÓWE

1. Nasilone napięcie, martwienie się i odczuwanie obaw związanych z codziennymi wydarzeniami i trudnościami utrzymujące się od minimum 6 miesięcy.

NERWICA LĘKOWA OBJAWY FIZYCZNE (muszą wystąpić co najmniej 4 objawy)

1. Objawy wzbudzenia autonomicznego (minimum 1)
   • odczucie bicia/ciężaru serca albo przyspieszenie bicia  
   • pocenie się 
   • drżenie lub dygotanie
   • suchość w jamie ustnej
2. Objawy z okolic brzucha/klatki piersiowej
   • utrudnione oddychanie 
   • uczucie dławienie się 
   • ból lub dyskomfort w klatce
   • nudności lub nieprzyjemne doznania brzuszne
3. Objawy psychiczne
   • zawroty głowy, brak równowagi, wrażenie omdlewania, uczucie oszołomienia 
   • poczucie nierealność przedmiotów (derealizacja) lub “nierealności” samego siebie (depersonalizacja)
   • obawa przed utratą kontroli, “zwariowaniem”, wyłączanie się 
   • obawa przed śmiercią
4. Inne objawy
   • uderzenia gorąca, zimne dreszcze
   • poczucie drętwienia, swędzenia
5. Objawy napięcia
   • napięcie, pobolewania i ból mięśni
   • niepokój, niemożność wypoczynku
   • poczucie zamknięcia, znalezienia się “na krawędzi” napięcia psychicznego 
   • uczucie ciała obcego w gardle lub trudności połykania
6. Objawy niespecyficzne
   • wzmożona reakcja na zaskoczenie lub przestrach
   • trudności koncentracji, poczucie pustki w głowie z powodu lęku i zmartwień
   • stała drażliwość
   • trudność z zasypianiem z powodu zmartwień

Nerwica lękowa objawy u kobiet

GAD zdecydowanie częściej występuje u kobiet, niż mężczyzn. Z tego powodu Pacjenci często pytają się o objawy nerwicy lękowej u kobiet. Otóż nerwica nie ma płci! To oznacza, że objawy (i kryterium rozpoznania) jest takie samo u kobiet, jak i u mężczyzn.

Jak zachowuje się osoba chora na nerwicę lękową?

Pacjenci czasami zadają mi pytania typu: „jak wygląda atak nerwicy lękowej?”, „ile trwa atak nerwicy lękowej?” lub „jak uspokoić atak nerwicy lękowej?” i wtedy właśnie zaczynam psychoedukację. Przy GAD (zespole lęku uogólnionego, czyli dawniej nerwicy lękowej) objawy występują przewlekle. Nie występuje tutaj oddzielony epizod pobudzenia organizmu jak przy atakach paniki. Wydaje mi się, że Pacjenci mylą nerwicę lękową z zaburzeniami lękowymi z napadami lęku (powszechnie nazywanymi atakami paniki).

I rzeczywiście w lęku napadowym mamy do czynienia z krótki trwającymi od kilku do 20/30 minut atakami, jednakże w przypadku nerwicy lękowej (GAD) takie ataki nie występują. Nerwica lękowa oraz ataki paniki to dwie różne jednostki chorobowe (obydwie zaliczane do innych zaburzeń lękowych). Oczywiście może zdarzyć się Pacjent, które cierpi na GAD oraz, jako chorobą współistniejącą, mieć rozpoznanie np. ataków paniki.

Teraz już wiesz, że przy nerwicy lękowej nie występują ataki/napady.

Przyjrzyjmy się teraz temu jak zachowuje się osoba cierpiąca na nerwicę lękowa. W tym celu przeczytaj poniższy przykład.

Artur od pewnego czasu skarży się na „dziwne” objawy płynące z ciała: przyśpieszone bicie serca, dygotanie i drżenie ciała, trudności w oddychaniu, dolegliwości żołądkowe, uczucie guli w gardle. Artur jest młodym prawnikiem. Niedawno skończył studia, zaczął pracę w kancelarii i rozpoczął aplikację adwokacką. Jego praca bardzo go stresuje, czuje się przewlekle zmęczony i senny. Zauważył, że w nocy ciągle rozmyśla o pracy, przez co ma problem z zaśnięciem. Bardzo martwi się, że nie podoła w nowej roli zawodowej. Przed zaśnięciem rozmyśla co powie i jak zareaguje na rozprawie lub rozmowie z Klientem, aby wypaść jak najbardziej profesjonalnie. Ponadto planuje ślub. Obawia się, że nie zarobi wystarczającej sumy pieniężnej na wesele i w konsekwencje nigdy nie założy rodziny. Dodatkowo dobija go sytuacja ekonomiczna w kraju, inflacja i nieustannie rosnące ceny.

Pomimo prób oparcia się różnym myślom, nieustannie napływają one do umysłu Artura. Każdego dnia wstaje zmęczony i zastanawia się „co jeśli” – „co jeśli klient przegra sprawę i stracę pracę?”, „co jeśli nie zdam egzaminów zawodowych?”, co jeśli Kasia (partnerka Artur) mnie zostawi? „co jeśli nie będzie mnie stać na wesele?”, „co jeśli wszystko będzie coraz droższe?”. Nieustanie obawia się, że wydarzy się coś złego. Te jak i inne myśli krążą w głowie Artura nieustannie. Przez te myśli Artur nie tylko chodzi permanentnie zmęczony i niedospany, ale również jego efektywność w pracy spada, mieszają mu się sprawy klientów, często się spóźnia. Podczas rozmów z innymi wydaje się być nieobecny i „wyłączony”, jakby „pochłonięty myślami”, w „innym świecie”. Łatwo się rozprasza i ma trudności w koncentracji.

Artur przyznaje, że od zawsze się czymś zamartwiał – ocenami w szkole, opinią nauczycieli i rówieśników. Rodzice Artura byli bardzo lękliwi. Martwili się o problemy finansowe w domu i niepewną przyszłość ich rodziny (widmo rozwodu rodziców i komornika zajmującego dom rodzinny jest najwyraźniejszym wspomnieniem Artura z okresu szkolnego).

W powyższym przykładzie możemy zaobserwować większość przykładów tego jak zachowuje się osoba z nerwicą lękową:

• obecność objawów somatycznych
• zmęczenie
• trudności ze snem
• martwienie się i odczuwanie obaw związanych z codziennymi wydarzeniam
• ciągłe rozmyślanie, obecność wielu myśli, tworzenie wielu scenariuszy w głowie, pochłonięcie myślami
• spadek efektywności w wykonywaniu codziennych obowiązków
• nieobecność i „wyłączanie” się
• rozpraszanie się i trudność w koncentracji

Co czuje osoba z nerwicą lękową?

Osoba z nerwicą lękową odczuwa wiele lęku. Jest to zdecydowanie dominująca emocja, z którą zmagają się osoby z nerwicą. Natomiast lęk ten ma swoje specyficzne podłoże i związany jest z:

• Nieustannym uczuciem niepokoju, szczególnie poprzez zamartwianie się o niepewną przyszłość. Niepokój ten nie ma jednak konkretnego źródła tzn. nie jest wywołany konkretną sytuacją lub przedmiotem jak ma to miejsce przy fobiach.
• Uczuciem napięcia – różne emocję (w tym lęk) mogą gromadzić się w ciele i powodować/wzmacniać np. objawy somatyczne.
• Wzmożoną czujnością – ciągły lęk wzmaga czujność na sygnały zagrożenia. Osoba z nerwicą lękowa może być wyjątkowo wyczulona na wszystkie sygnały zwiastujące zagrożenie np. negatywna informacja zwrotna w pracy może wywołać wiele obaw związanych z utratą pracy.
• Brakiem poczucie kontroli i sprawczości – osoby z nerwicą lękową często mają niskie poczucie własnej sprawczości i czują, że nie mają lub mają bardzo mały wpływ na to co się wydarzy. Powoduje to, że intensywniej się zamartwiają i opracowują wiele scenariuszy w głowie, aby poradzić sobie z zagrożeniem/trudną sytuacją kiedy ta będzie miała miejsce.

NERWICA LĘKOWA przyczyny, czyli skąd się bierze nerwica lękowa?

Jak już wcześniej wspomniałam nerwica lękowa jest jednym z zaburzeń lękowych. W związku z tym warto zapoznać się z artykułem o zaburzeniach lękowych – LINK, a szczególnie z częścią „z czego biorą się stany lękowe?” – tam opisałam szczegółowo skąd biorą się nerwice.

Głównymi czynnikami leżącymi u podłoża nerwicy lękowej są czynniki psychologiczne takie jak wychowanie i środowisko. Spójrz ponownie na przykład Artura: wzorzec lęku był obecny w jego rodzinie od dziecka „Rodzice Artura byli bardzo lękliwi. Martwili się o problemy finansowe w domu i niepewną przyszłość ich rodziny” oraz poprzednie doświadczenia „Widmo rozwodu rodziców i komornika zajmującego dom rodzinny jest najwyraźniejszym wspomnieniem Artura z okresu szkolnego.”

Oczywiście wpływ mają również czynniki genetyczne m.in. temperamentalna, wrodzona tendencja do zamartwiania się oraz biologiczne (m.in zamiany w neuroprzekaźnictwie serotoniny, noradrenaliny, czy kwasu gamma-aminomasłowwego; nadmierna reaktywność ciała migdałowatego).

Lękliwość jest cechą osobowościową stąd u niektórych osób dominuje lękowy/unikowy styl osobowości. W niektórych przypadkach rozwijają się lękowe/unikowe zaburzenia osobowości, które ze względu na swoje sztywne wzorce radzenia sobie z lękiem mogą bardzo utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Nerwica lękowa jak leczyć?

Zaburzenia lękowe można leczyć. Są trzy sposoby specjalistycznej pomocy dedykowane nerwicy lękowej:

• psychoterapia
• farmakoterapia
• metoda mieszana tzn. łącząca psychoterapię + farmakoterapię

Co do zasady najbardziej zalecana jest psychoterapia, chociaż w niektórych przypadkach niezbędna będzie farmakoterapia (szczególnie wtedy kiedy lęk jest tak wielki , że utrudnia wykonywanie codziennych czynności).

Więcej na temat leczenia zaburzeń lękowych (w tym nerwicy lękowej) oraz samodzielnych sposobach radzenia sobie z lękiem znajdziesz w tym artykule – LINK, w części „Zaburzenia lękowe jak leczyć?”, „Zaburzenia lękowe jak sobie radzić?” oraz „Leki na zaburzenia lękowe”.

Czego nie robić przy nerwicy lękowej?

Przede wszystkim nie należy jej bagatelizować! Jeśli Ty lub bliska Ci osoba ma objawy, które mogą wskazywać na nerwicę lękową to nie należy ich lekceważyć (koniecznie przeczytaj rozdział „czym grozi nieleczona nerwica”). W takiej sytuacji pamiętaj, aby nie ignorować konieczności poszukania profesjonalnej pomocy.

Kiedy zmagasz się nerwicą lękowa, ważne jest aby sztucznie nie próbować tłumić lub „zwalczać” lęku, gdyż może to doprowadzić do jego nasilenia. Skrajnie niebezpiecznym zachowaniem są próby „radzenia sobie” alkoholem lub innymi używkami.

To czego również nie powinno się robić przy nerwicy lękowej jest unikanie wsparcia i kontaktów z innymi (wsparcie jest kluczowe w procesie leczenia wszelkich zaburzeń natury psychicznej). Również przemęczanie, brak snu, zaniedbywanie zdrowia fizycznego, czy nadmierne analizowanie różnych sytuacji będą wzmagały nasilenie lęku i utrudniały leczenie.

Jeśli zauważasz u bliskiej Ci osoby objawy nerwicy, szczególnie zamartwianie się/niepokojenie przyszłością lub codziennymi wydarzeniami, to warto o tym porozmawiać. Często osoby cierpiące na nerwicę nie zdają sobie sprawy z tego, że ich doświadczenia mogą być objawami zaburzenia. Dlatego w takiej sytuacji warto porozmawiać z bliską osobą (w cichym i spokojnym miejscu) i podzielić się swoimi spostrzeżeniami tzn. poinformować, że to czego ta osoba doświadcza może świadczyć o odczuwaniu nadmiernego lęku i być może warto byłoby to skonsultować się ze specjalistą.

To czego absolutnie nie powinno się robić jest bagatelizowanie lęku i zmartwień drugiej osoby. Nawet jeśli powody do zmartwień drugiej osoby wydają Ci się błahe to dla drugiej osoby mogą być niesamowicie ważne. Taka nieempatyczna postawa, która umniejsza lękowi i zmartwieniom nie przyniesie nic dobrego, a może tylko wywołać poczucie winy lub wstyd u drugiej osoby i spowodować wycofanie się z kontaktów z innymi oraz zaprzestanie dzielenia się swoimi trudnościami. Wsparcie jest kluczowe w procesie zdrowienia. Pamiętaj o tym!

Czym grozi nieleczona nerwica?

Nieleczona nerwica lękowa jest przede wszystkimi uciążliwa i wpływa negatywnie na codzienne funkcjonowanie. Ciągłe zamartwianie się, odczuwanie lęku i niepokoju oraz zmaganie się z objawami somatycznymi nie jest niczym przyjemnym.

Patrząc na przykład Artura można zauważyć, że nieleczenie nerwicy lękowej może doprowadzić do:

• spadku efektywności w wykonywaniu codziennych obowiązków (m.in tych zawodowych: spóźniania się, rozpraszania)
• trudności w tworzeniu relacji interpersonalnych („wyłączenia się”, „bycia nieobecnym” np. podczas rozmowy)
• trudności w cieszeniu się chwilą obecną i korzystania z życia „tu i teraz” przez ciągłe pochłonięcie myślami
• zmniejszonej zdolności do odczuwania przyjemnych emocji poprzez skupianie sią na sytuacjach i informacjach wzbudzających lęk
• zaburzeń snu
• zwiększonej podatności na uzależnienia
• rozwoju innych chorób psychicznych, szczególnie depresji
• rozwoju chorób somatycznych (przewlekły lęk i stres może doprowadzić do chorób: serca, naczyniowych, żołądkowych, autoimmunologicznych)

Nerwica lękowa test

Aby zdiagnozować zaburzenia lękowe konieczna jest konsultacja psychologiczna, psychoterapeutyczna lub psychiatryczna np. w naszej klinice Gleamy Mind, gdzie specjalizujemy się w pracy z osobami cierpiącymi na nerwicę lękową. Niemniej pierwszym krokiem może być wykonanie testu psychologicznego np. tego poniżej.

Chodź żaden test nie zastąpi profesjonalnej konsultacji to na rynku istnieją testy, których wynik wskaże, czy Twoje objawy mogą świadczyć o wystąpieniu danego zaburzenia. 

UWAGA ! Ogólnodostępne testy psychologiczne nie są testami diagnostycznymi i nie wskazują kategorycznie, czy cierpisz na dane zaburzenie, czy nie. Wynik jedynie zwróci uwagę na to, czy Twoja obawy mogą świadczyć o danym zaburzeniu. Dopiero specjalista z zakresu zdrowia psychicznego, po profesjonalnej konsultacji, składającej się z wywiadu diagnostycznego oraz obserwacji, może postawić diagnozę. 

Poniżej znajdziesz dwa testy, pierwszy z nich – PSWQ (czyli skala zamartwiania i lęku) składa się z 16 pytań i bada nasilenie lęku i zamartwiania, które są charakterystyczne dla nerwicy lękowej. Drugi test – GAD 7 zawiera 7 pytań i bada nasilenie objawów nerwicy lękowej.

Pamiętaj, że jeśli Twoje objawy lęku Cię niepokoją warto rozważyć konsultację ze specjalistą np. w naszej klinice Gleamy Mind, gdzie pracujemy z osobami doświadczającymi lęku.

Jeśli potrzebujesz profesjonalnej konsultacji psychologicznej lub psychoterapeutycznej z zakresu zaburzeń lękowych skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego – LINK lub mailowo na kontakt@gleamymind.com.

---